جغرافیای طبیعی استان اصفهان

استان اصفهان با مساحت 106179/5 کیلومتر مربع در مرکز فلات ایران قرار دارد و از شمال به

استان های سمنان ، قم ، و مرکزی ، از جنوب به استان فارس ، از مشرق به استان یزد و از

 مغرب به استان های لرستان ، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویر احمد محدود است .

 

زمین شناسی استان اصفهان

سنگ های موجود در این استان مربوط به قدیمی ترین تشکیلات زمین شناسی تا دوره ی

 جدید کواترنر است . به دلیل وضعیت خاص این استان ، انواع پدیده های زمین شناسی از

 قبیل آثار آتش فشانی ، دریایی ، تبخیری و نیز فعالیت های دگر گونی در آن قابل مشاهده

است . معادن مختلفی که در استان وجود دارد نیز حاکی از این موضوع است .

 

آب و هوا

میانگین دمای هوا در استان اصفهان از غرب به شرق افزایش می یابد . میانگین دمای

سالانه در ارتفاعات غربی حدود 4 درجه ی سانتی گراد و در نواحی شرقی حدود 22 درجه ی

 سانتی گراد است . تغیر دما ناشی از وضعیت تو پو گرافی و ناهمواری های استان است ؛

یعنی ، در واقع گرم ترین و سرد ترین نقاط به ترتیب بر پست ترین و مرتفع ترین نقاط استان

منطبق است .

 

سکونتگاه های شهری

استان اصفهان طبق آخرین تقسیمات سیاسی کشور دارای 19 شهرستان ، 42 بخش ،

79 شهر ، و 120 دهستان است .

برخی نقاط شهری استان مانند : اصفهان ، نایین ، اردستان ، کاشان و زواره دارای قدمت

 بسیارند و به همین جهت از نظر بافت تاریخی بسیار ارزشمندند . برخی از این شهرها

قدمتی بیش از 4500 سال دارند که آثار و شواهد قدیمی موجود در آن ها بیانگر این موضوع

 است . شهر اصفهان دو بافت قدیم و جدید دارد . بافت قدیم از شمال شهر تا ساحل

 زاینده رود گسترده است و بافت جدید در حاشیه ی بافت قدیم و علاوه بر آن ، در جنوب

زاینده رود نیز امتداد یافته است .

 

سکونتگاه های روستایی

در مناطق خشک و بیابانی شرقی و شمال شرقی استان به علت شرایط نامساعد

محیطی ، از جمله کم آبی و فقدان خاک کشاورزی ، سکونتگاه های روستایی از هم جدا

 و پراکنده اند ؛ مثلا بخش خور و بیابانک با مساحت بیش از 10 هزار کیلومتر مربع تنها

دارای 49 سکونتگاهی روستایی و 2 نقطه ی شهری است . در این نقاط ، سکونتگاه ها

 به علت کم آبی شدید کم جمعیت اند ، اما هرچه از مناطق گرم و بیابانی به طرف مناطق

 معتدل نزدیک می شویم ، توانمندی های محیطی بیش تر ، پراکندگی روستاها کم تر و

بر تراکم جمعیت نیز افزوده می شود .

 

آب های استان اصفهان

آب استان اصفهان از طریق منابع آب های سطحی ، مثل رود ها و آب های زیر زمینی ،

 یعنی چاه های عمیق و نیمه عمیق ، چشمه ها و قنات ها ، تامین می شود . کل آب

قابل بهره برداری از این منابع ، 7225 میلیون متر مکعب است که حدود 90 درصد آن

برای کشاورزی و بقیه ی آن برای آشامیدن ، فضای سبز و صنایع مصرف می شود . 

 

آب های سطحی

مهم ترین و بزرگ ترین منبع آب های سطحی ، که بخش قابل توجهی از نیاز استان به

 آب را تامین می کند زاینده رود است . زاینده رود از منطقه ای به نام ((کوهرنگ )) در استان

 چهار و محال بختیاری ، در دامنه های زرد کوه ، سرچشمه می گیرد . بستر این رود ، در

قسمت هایی ، از سرچشمه تا مصب ، از خود آب زایش می کند ؛ به همین دلیل ، آن را

 زاینده رود نامیده اند . این رود سرانجام به تالاب گاو خونی در 140 کیلومتری جنوب شرقی

اصفهان ، نزدیکی شهر تاریخی ورزنه ، می ریزد .

 

بیابان ها در استان اصفهان

استان اصفهان با مساحتی بالغ بر 5/10 میلیون هکتار ، دارای 3/6 میلیون هکتار مرتع ،

2/3 میلیون هکتار بیابان و یک صد هزار هکتار جنگل است .

این استان به دلیل وضعیت خاص آب و هوایی جزء مناطق خشک و نیمه خشک کشورمان

 محسوب می شود ، بویژه قسمت های شمال و شمال شرقی استان که شهرهای کاشان ،

 آران و بیدگل ، نطنز ، اردستان ، نایین و اصفهان در آن قرار دارند ، دارای اراضی لم یزرع ، کویری ،

 شن زار و بیابان است .ویژگی این مناطق عبارتند از :

قلیایی ، محدودیت آب از نظر کمی و کیفی و بالاخره محدودیت پوشش گیاهی .

 

 

جنگل ها و مراتع استان اصفهان

مساحت جنگل های استان اصفهان بالغ بر 100000 هکتار برآورده گردیده است و به دو دسته ،

 جنگل های نسبتا انبوه طبیعی و جنگل های دست کاشت ، تقسیم می شوند .

جوامع جنگل های طبیعی استان شامل جنگل های نسبتا انبوه طبیعی و جوامع نیمه جنگلی و

نیمه خشک است .

 

جنگل های در دست کاشت

در استان اصفهان حدود 5100 هکتار جنگل های دست کاشت وجود دارد که عمدتا توسط

 سر جنگلداری استان برای تعدیل آب و هوا و تثبیت ماسه های روان در اطراف اصفهان ،

قلعه سفید ، کاشان ، آران و بیدگل ، اردستان ، برخوار و میمه ، نایین ، کاشان . .......

احداث شده است . مهم ترین گونه های درختی در این جنگل ها گردو ، بادام ، ارژن ،

کاج تهران ، کاج سیاه ، سرو خمره ای ، سرو نقره ای ، اقاقیا و کبوده است .

 

آلودگی های زیست محیطی (( آلودگی هوا ))

در یک تعریف کلی آلودگی هوا عبارت است از اختلاط هوای پاک با انواع گازها ،

ذرات و ترکیبات خارجی به گونه ای که تنفس آن برای انسان زیان آور شود .

مهم ترین آلاینده های هوا در شهر های استان اصفهان عبارتند از : وسایل نقلیه ی موتوری ،

کارخانه ها ، نیروگاه های تولید برق و وسایل تولید گرما در اماکن مسکونی و تجاری